Wythnos/week 92: 5-11 Mai/May 1916

[English below]

Tri arall wedi marw’r wythnos hon – pob un ar 8 Mai.

Cyhoeddir 11 llun o deulu Berry o Aberystwyth a hefyd y Cadgloddiwr Richard Charles Mills. Gwelir llun o’r Preifat Simon Rees Williams o Geinewydd, a fu farw ar 12 Ebrill (wythnos 88 o’r Blog). Ceir sôn am ddau lanc o Lanon, sef y Dirprwy Swyddog Cyflenwi J. D. Thomas a’r Preifat Walter Hicks, a gafodd ei ddal am fod o dan ddeunaw oed.

Caiff y Magnelwr Leon Jones o Lambed ei grybwyll eto, a chawn glywed bod saer celfi wedi methu yn ei ymgais i ymestyn ei hawl i gael ei esgusodi rhag ymladd.

Daw’r Preifat R. Lloyd Roberts yn ôl adref i Lanfarian, ond caiff orchymyn ar unwaith i ddychwelyd i’w wersyll.

Yn New Cross mae pobl yn codi arian at Gronfa’r Belgiaid ac Ysbyty’r Groes Goch yn Aberystwyth, a ffurfiwyd pwyllgor lleol yn Nhregaron er mwyn rhoi gwely ar gyfer cleifion o’r dref yn ysbyty Netley.

Yn y pwt am Langeitho cawn glywed am weithgareddau’r gŵyr oedd yn ymladd dramor, a chyhoeddir y newyddion da bod y wennol a’r gwcw yn eu holau.

Mae Capten Dolphin yn annerch y tribiwnlys apêl yng Nghastellnewydd Emlyn, gan bwysleisio fod angen mwy o ŵyr ar fyrder. Ceir cychwyn addawol i gynllun arfaethedig i recriwtio menywod i weithio’r tir, ac mae’r Arglwydd Selbourne yn erfyn ar amaethwyr i ddal ati i gynhyrchu mwy o bridd.

Yn y golofn ‘Pell ac Agos’ sonnir bod yr awdurdodau wedi gwybod am y perygl o’r gwrthryfel a gododd yn Iwerddon.

Mae Llyfr Llythyrau Cyngor Sir Aberteifi (Cyfeirnod Archifdy Ceredigion – RE/PF/1) yn cynnwys copïau o lythyrau a anfonwyd at Is-ysgrifennydd Gwladol yn y Swyddfa Ryfel yn Llundain. Mewn llythyr yn ddyddiedig 20 Ebrill, 1916 sonnir fod gan Catherine Edwards hawl i gael lwfans gwahanu. Mae llythyr yn ddyddiedig 9 Mai yn cyfeirio at benderfyniad i brotestio yn erbyn y rheol oedd yn mynnu bod yn rhaid gwneud cais am lwfans gwahanu ymhen mis ar ôl i’r milwr ymrestru.

Yn olaf, mae John Wilson o Bendre, Aberteifi yn datgan ei fod yn cyhoeddi rhyfel yn erbyn unrhyw nwyddau gwael o dramor.

3 further losses this week,- all recorded on the 8th of May.

11 pictures are published of the Berry family of Aberystwyth and also of Sapper Richard Charles Mills. A photo can be seen of New Quay Private Simon Rees Williams who died on the 12th April (week 88 of Blog). Two Llanon men are mentioned, Quarter- Master Sergeant J. D. Thomas and Private Walter Hicks who was found to be under 18 years of age.

Lampeter’s Gunner Leon Jones is again mentioned and the application for a renewed exemption of a cabinet maker is refused.

Private R. Lloyd Roberts arrives home in Llanfarian but is immediately ordered to return to camp.

Proceeds in aid of the Belgian Fund and for the Red Cross Hospital in Aberystwyth are raised in New Cross whilst a local committee has been formed in Tregaron in order to provide a Tregaron bed at Netley hospital.

The activities of those men serving abroad are reported under Llangeitho as is the welcome return of the swallow and the cuckoo.

Captain Dolphin addresses the Newcastle Emlyn appeal tribunal emphasising the urgent need for men. A good start is had in the proposed scheme for obtaining women labour on the land and Lord Selbourne appeals for agriculturalists to maintain and increase the production of soil.

In ‘Pell ac Agos’ (far and near) it is reported that the authorities had known of the danger of the outbreak of an uprising in Ireland.

The Cardigan County Council Letter Book (Ceredigion Archives ref. RE/PF/1) contains copies of letters sent to the Under Secretary of State at the War Office in London. The letter dated the 20th April, 1916 refers to the entitlement of Catherine Edwards to a separation allowance. The letter dated 9th May refers to  a resolution to protest against the rule that the claim for a separation allowance be made within one month of a soldier’s enlistment.

Finally, John Wilson of Pendre, Cardigan advertises that they have declared war on all shoddy foreign goods.

[Rhowch glic ar luniau i’w gwneud yn fwy / Click images to enlarge]

Colledigion/Losses

8 Mai/May 1916

David Jones of Llandysul, aged 21. Guardsman, Grenadier Guards.

Noel Osborne-Jones of Ystrad Meurig, aged 21. Second Lieutenant, Royal Welch Fusiliers

Edwin Griffiths Jones of Aberystwyth, aged 32. Private, Royal Welsh Fusiliers

Advertisements

Gadewch ateb / Leave a reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s