Wythnos/week 94: 19-25 Mai/May 1916

[English below]

Mae Glantegwen Davies o Lanarth yn cyfansoddi’r gerdd ‘Dros ei Wlad’ er cof am yr Is-gorporal John Lewis o Horeb, Llandysul, a fu farw o’i anafiadau yn yr Ysbyty Milwrol yn Ffrainc ar Fawrth 2, 1916.

Yn y golofn ‘Pell ac Agos’ ceir sôn am y ddeddfwriaeth newydd sydd a wnelo â throi’r clociau awr ymlaen. Mae darn arall o ddeddfwriaeth newydd yn gorfodi pob dyn o 18 oed hyd 41 i fod yn filwr, p’un a yw’n ŵr sengl, yn briod neu’n weddw. Bu’r gwanwyn yn un gwlyb eleni, ac mae’r amaethwyr ar ei hôl hi gyda’u llafur mewn rhai ardaloedd. Ceir awgrym bod y tymhorau’n troi’n hwyrach yn raddol bach.

Cawn ambell i bwt difyr o newyddion o Aberystwyth:

Mae gan Mrs Jones, masnachwr cyffredinol yn y Farchnad Gig, saith o feibion yn gwasanaethu yn y fyddin; mae pensiwn Dr Ethe yn dal yn bwnc llosg; daw’r Is-gorporal David Morgan adref ar ei seibiant; mae’r morwr James Pugh, sy’n gwasanaethu yn y Llynges Wrth Gefn, yn cael y Fedal Rwsiaidd.

Yn Llambed ceir newyddion am farwolaeth yr Is-lefftenant D.C. Parry-Davies, a fu am gyfnod yn ysgolfeistr yn Ysgol Coleg Dewi Sant, a cheir adroddiad am angladd y diweddar Fagnelwr Leon Jones yn Yr Aifft. Mae’r Preifat Johnnie Jones o Wellfield, Llanybydder wedi’i anafu wrth wasanaethu gyda’r Fyddin Ymgyrchol.

Yn Nhregaron daeth cynulleidfa Capel Bwlchgwynt ynghyd i ffarwelio â’r Rhingyll Emsden o fyddin Gwlad Belg, tra bo’r Preifat J. Evans o Prospect House ar wasanaeth gweithredol yn Nulyn.

Cyhoeddir lluniau o’r Peiriannydd W.H. Felix o Aberystwyth; y Marchfilwr G.W. Cadman o Lanilar, sydd adref erbyn hyn ar seibiant salwch; y gwladgarwyr o Lanon, Lefftenant D. Lewis Jenkins a’r Preifat Evan James Davies; a’r Is-lefftenant o Swyddffynnon, Noel Osborne Jones, sydd yn ôl pob tebyg yn nwylo’r gelyn ar ôl iddo arwain cyrch bomio ar ffosydd yr Almaenwyr fore Mai 8.

Mae llun arall ar wahân i’r rhai eraill, sef un o’r Is-lefftenant George Osborne Jones o Swyddffynnon – gallwn dybio ei fod yn frawd i’r Is-lefftenant Noel Osborne Jones a wneir uchod.

Mae’r Is-gorporal Gwilym Phillips wedi’i ddyrchafu yn Gorporal, ac mae Maer Aberteifi wedi penderfynu anfon pecyn o raseli at y Prif Gyllellwr yn Sheffield.

Yn olaf, anfonir cerdyn post at Mrs D.H. Davies o’r Eagle, Aberteifi oddi wrth Daniel Harton Davies, â llun o gatrawd Gymreig yn sefyll o flaen wal â ‘Cymru am Byth’ wedi’i baentio arni. (Archifdy Ceredigion, cyf. ADX.375.11).

Glantegwen Davies of Llanarth writes the poem ‘Dros ei Wlad’ in memory of Lance-Corporal John Lewis of Horeb, Llandysul who died of his wounds in the Military Hospital in France on March 2nd, 1916.

‘Pell ac Agos’ reports on the new legislation regarding the hour moving forward. Another new legislation enforces all men of 18 to 41 years of age to become a soldier whether they be single, married or widowed. The Spring season has been a wet one and the agricultural work is greatly delayed in some areas. It is suggested that the seasons are gradually becoming later.

Some interesting snippets of news from Aberystwyth:

Mrs Jones, general dealer, Meat Market has 7 sons serving King and country; Dr Ethe’s pension continues to cause controversy; Lance Corporal David Morgan is home on leave; the Russian medal is received by Seaman James Pugh, R.N.R.

Under Lampeter, news can be read of the death of Second Lieut. D.C. Parry-Davies who was for some time master at St David’s College School, and a report is given of the funeral of the late Gunner Leon Jones in Egypt. Private Johnnie Jones of Wellfield, Llanybyther has been wounded with the British Expeditionary Force.

At Tregaron, the congregation of Bwlchgwynt chapel bid farewell to Sergeant Emsden of the Belgian army, whilst Private J. Evans of Prospect House is on active service in Dublin.

Photographs published are of Sapper W.H. Felix of Aberystwyth; Llanilar Trooper G.W. Cadman now on sick leave; Llanon Patriots Lieut D. Lewis Jenkins and Private Evan James Davies; Swyddffynnon’s Second Lieut. Noel Osborne Jones who is thought to be in German hands after leading a bombing attack on a German trench on the morning of May 8th.

Another photograph which is published separately from the above is that of Second Lieut. George Osborne Jones of Swyddffynnon, presumably the brother of the aforementioned captured Second Lieut. Noel Osborne Jones.

Lance Corporal Gwilym Phillips has been promoted Corporal and the Mayor of Cardigan has decided to forward a parcel of razors to the Master Cutler of Sheffield.

Finally, a postcard of a Welsh regiment with ‘Cymru am Byth’ painted on the wall behind them is sent to Mrs D.H. Davies of The Eagle, Cardigan from Daniel Harton Davies. (Ceredigion Archives ref. ADX/375/11)

[Rhowch glic ar luniau i’w gwneud yn fwy / Click images to enlarge]

 

Advertisements

Gadewch ateb / Leave a reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s