Wythnos/week 245:Ebrill 12-18 April 1919

[English below]

Nawr bod dynion yn dychwelyd adref mae angen iddynt gael eu hyfforddi. Mae Ysgrifennydd Pwyllgor Pensiynau Rhyfel Sir Aberteifi wedi cyflwyno cynllun o ad-drefnu’r gwaith yn y Sir. Mae trefniadau dros dro wedi’u gwneud ar gyfer darparu triniaeth tylino cleifion allanol yn Ysbyty Aberystwyth.

Yn ystod yr wythnos, cynhaliodd Ffederasiwn Cenedlaethol y Morwyr a’r Milwyr a Ryddhawyd ei gynhadledd gyntaf yn Aberystwyth. Dywedodd y Capten Edward Llewellin fod yn rhaid i ddynion a ryddhawyd drefnu neu ni fyddent byth yn cael eu hawliau.

Mae Cymdeithas Hen Fyfyrwyr Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth yn cynnal ei chyfarfod cyntaf ers dechrau’r rhyfel; mae bron i gant o fyfyrwyr wedi syrthio ar faes y gad.

Cynhelir cyfarfod cyntaf Pwyllgor Dethol Rhanbarthol yr Adran Benodiadau hefyd. Nod y pwyllgor hwn yw cynorthwyo swyddogion a dynion i ymgymryd â swyddi sifil. Etholir byrddau cyfweld ar gyfer Caerdydd, Casnewydd, Abertawe, Aberystwyth a Gogledd Cymru.

Mae Capten Herbert Webley-Hope o Glanhelyg, Llechryd wedi cael ei arwisgo’n ddiweddar gyda’r Urdd am Wasanaeth Neilltuol am ddewrder wrth fombardio Durazzo.

Rhoddir derbyniad yn Ysgol y Sir i bedwar milwr yn Nhregaron sydd wedi dychwelwyd a meddiannir y pulpud yng nghapel Bwlchgwynt ddydd Sul gan Mr Griffith Rees sydd wedi gwasanaethu yn y fyddin ac sydd hefyd wedi bod yn garcharor rhyfel. Sicrhawyd llawer o addewidion tuag at Gronfa’r Neuadd Goffa.

Mae Cymrodyr y Rhyfel Mawr yn cyfarfod yn ysgol Ciliau Parc ac mae’r Cyrnol J.L. Vaughan yn rhoi disgrifiad manwl o ffurfio’r gymdeithas a’i hamcanion.

Gwahoddir bechgyn Trawsgoed sydd gartref o’r fyddin i swper yng nghartref Mr Wilkinson, Wenallt.

Yn Aberaeron cynhelir cyfarfod yn Festri’r Tabernacl i gyfarch y morwyr a’r milwyr adref. Roedd pum deg wyth o filwyr a morwyr yn bresennol.

Mae James Rees o Dalgarreg yn ysgrifennu yn ei ddyddiadur bod cyngerdd yn cael ei gynnal ar gyfer Shenkin Harris.

Bydd The War Mother yn cael ei dangos yn y Pafiliwn, Aberteifi.

Yn olaf am yr wythnos mae’r gerdd ‘Ffarwel i Ffrainc’ yn ymddangos yn y Cardigan and Tivyside. Ysgrifennwyd hon gan J.H. James ar Noswyl Nadolig, 1918 yn Ffrainc.

Now that men are returning home there is a need for them to be trained. The Secretary of the Cardiganshire War Pensions Committee has submitted a scheme of reorganisation of the work in the County. Temporary arrangements have been made for the provision of out-patient massage treatment at Aberystwyth Infirmary.

During the week the National Federation of Demobilised Sailors and Soldiers held its first conference at Aberystwyth. Captain Edward Llewellin said that discharged men must organise or they would never get their rights.

The Old Students’ Association of the University College of Wales, Aberystwyth holds its first meeting since the outbreak of the war; nearly a hundred students have fallen in the field of battle.

The first meeting of the District Selective Committee of the Appointments Department is also held. The object of this committee is to assist officers and men to take up civil occupations. Interviewing boards are elected for Cardiff, Newport, Swansea, Aberystwyth and North Wales.

Captain Herbert Webley-Hope of Glanhelyg, Llechryd has recently been decorated with the D.S.O. for gallantry at the bombardment of Durazzo.

A reception is given at the County School  to four returned soldiers in Tregaron and the pulpit at Bwlchgwynt chapel is occupied on Sunday by Mr Griffith Rees who has served in the army and has also been a prisoner of war. Many promises have been secured towards the Memorial Hall Fund.

Comrades of the Great War meet at Ciliau Park school and Colonel J.L. Vaughan gives a detailed account of the formation and objects of the society.

Crosswood boys who are home from the army are invited to a supper at the residence of Mr Wilkinson, Wenallt.

In Aberayron a meeting is held at Tabernacle Vestry to greet the sailors and soldiers home. There were fifty-eight soldiers and sailors present.

James Rees of Talgarreg writes in his diary that a concert is held for Shenkin Harris.

‘’The War Mother’’ is to be shown in the Pavilion, Cardigan.

Finally for the week the poem ‘Ffarwel i Ffrainc’  (Farewell to France) appears in the Cardigan and Tivyside. This was written by J.H. James on Christmas eve , 1918 in France.

[Cliciwch ar y lluniau i’w gwneud yn fwy / Click on images to enlarge]

Gadewch ateb / Leave a reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s